Lịch Sử Hình Thành

Số người Việt định cư ở tiểu bang Nam Úc vào những năm từ 1976 đến đầu thập niên 80 chỉ vỏn vẹn trên dưới vài trăm người. Cũng vậy, người Công Giáo tại Nam Úc có khoảng 82 người thường xuyên tham dự các Bí Tích tại “Đền Thờ Trời”. Trong khoảng thời gian đó, người Việt Nam chúng ta, thường trú ngụ ở những khu lân cận trung tâm tiếp cư Pennington. Họ có những lý do riêng tư của họ: họ muốn ở gần gũi với người Việt, ở gần các tiệm thực phẩm Á châu để dễ bề đi chợ. Họ muốn được gần các dịch vụ của người Việt và có lẽ, khu vực Pennington tiền mướn nhà rẻ hơn những chỗ khác… Có một điểm nhỏ, nhưng cũng không kém quan trọng, đó là họ đã quen “đường đi lối về” bằng phương tiện xe buýt. Vì họ rành rẽ cách đi xe từ khi họ còn ở trại tiếp cư cơ mà. Họ đã biết dùng xe số mấy để đi lên thành phố và đón chuyến số bao nhiêu để về nhà. Chính vì thế, họ không muốn thay đổi, họ không muốn rời nhà đi nơi khác.

Mặc dầu chỉ là một cộng đồng nhỏ bé và sơ khai, và có nhiều nhu cầu quan trọng hơn như: hội nhập, các vấn nạn về xã hội, khó khăn về bất đồng ngôn ngữ và các dịch vụ phúc lợi… tuy vậy, người Việt Nam chúng ta đã nghĩ ngay đến một nhu cầu cần thiết khác: đó là bảo tồn văn hóa và ngôn ngữ Việt. Chính vì thế, vấn đề giảng dạy Việt Ngữ cho con em người Việt trở thành một nhu cấu thiết yếu. Người Việt Nam sợ con em của họ quên tiếng Mẹ đẻ. Họ sợ rằng nếu con em của họ quên tiếng Việt, và họ không biết nói tiếng bản xứ, lúc đó làm sao họ nói chuyện được với con cái?

Tuy chưa được trợ cấp của chính phủ, nhưng ngôi trường Việt Ngữ đầu tiên ở Nam Úc là trường Việt Ngữ Lạc Long, do Hội Phụ Nữ Đông Dương và Soeur Elizabeth Bùi Thị Nghĩa RSM thành lập năm 1979. Lúc ban đầu, nhà trường chỉ vỏn vẹn có 8 học sinh. Lớp học là một căn phòng nhỏ bé tại trung tâm tiếp cư Pennington. Một lớp bao gồm nhiều cấp và phần đông học sinh là các em đang sống trong trại tiếp cư.

Đến đầu năm 1983, qua chương trình nhân đạo tiếp nhận người tị nạn của chính phủ Fraser, người tị nạn Việt Nam ồ ạt đến định cư tại Úc. Số người Việt nói chung, và người Việt thuộc Cộng Đồng Công Giáo nói riêng, đến trú ngụ tại Nam Úc ngày một đông đảo hơn. Để đáp ứng nhu cầu giảng dạy Việt Ngữ, Linh mục Âu-tinh Nguyễn Đức Thụ S.J. và Hội Đồng Mục Vụ của Cộng Đồng Công Giáo (hồi đó có tên là Cộng Đồng Thiên Chúa Giáo Người Việt/Nam Úc) đã quyết định thành lập một trung tâm Việt Ngữ thứ hai. Trung tâm được lấy tên là trường Việt Ngữ Đắc Lộ. (A Lịch Sơn Đắc Lộ là phiên âm Hán Việt tên của giáo sĩ thừa sai Alexandre de Rhodes. Ngài đã đến Việt Nam vào đầu thế kỷ 17để truyền Giáo và có những đóng góp lớn lao trong việc sáng tạo ra các mẫu tự Việt ngữ).

Đầu tiên, trường Việt ngữ Đắc Lộ đặt cơ sở tại trung tâm của cộng đồng Công Giáo. Đó là một khu nhà thờ của Anh Giáo ngụ tại số 32 đường Holden, Hindmash, với tổng số học sinh 185 em. Ngay lập tức sau ngày thành lập, sĩ số học sinh gia tăng mau lẹ, khiến cơ sở cũ không thể dung chứa một số lượng học sinh quá lớn. Đầu năm 1984, hai trường Lạc Long & Đắc Lộ cùng hợp tác để dùng chung cơ sở. Hai trường lấy một tên mới là Liên Trường Việt Ngữ Lạc Long và Đắc Lộ. Cơ sở hoạt động của Liên trường đặt tại trường tiểu học Pennington và trường trung học Woodville. Tuy gọi là Liên Trường, nhưng mỗi trường được điều hành bởi một ban Giám Hiệu riêng cũng như tài sản của hai trường cũng được tách riêng biệt.

Đầu năm 1986, các sinh hoạt của nhà trường lớn mạnh không ngừng, trường Đắc Lộ phải mở thêm một chi nhánh tại khu vực phía Bắc. Cơ sở đặt tại trường thánh Augustine. Mục đích thành lập chi nhánh này là để học sinh trú ngụ ở những vùng xa như Salisbury, Parafield Gardens, Paralowie, Golden Grove, Virginia, Elizabeth..vv có thể đi học tiếng Việt mà không cần phải di chuyển xa sôi. Chi Nhánh có số học sinh khiêm tốn vào những buổi ban đầu là 70 em. Chi nhánh phát triển thật nhanh sau đó, vì phần lớn người Việt dời nơi cư ngụ về phía Bắc ngày càng đông đảo. Lý do thật đơn giản là để tiện việc làm ăn, sinh sống. Vào thời đó, phong trào trồng hoa màu tại Virginia đã được các gia đình người Việt chiếu cố. Cũng do sự phát triển lớn lao ấy, cơ sở tại trường thánh Augustine không đáp ứng nổi số học sinh càng đông, nên từ đầu năm 2002, chi nhánh đã di chuyển đến địa điểm mới là trường Thomas More. Cơ sở mới rộng rãi, khang trang hơn, có nhiều tiện nghi vật chất hơn. Các điểm son này đã hỗ trợ thật nhiều cho việc học và giảng dạy của nhà trường tại chi nhánh.

Cũng trong khoảng thời gian này, vào đầu năm 1991, trường Đắc-Lộ cũng mở thêm một chi nhánh nữa tại Pooraka. Rất khiêm tốn, số học sinh của những buổi đầu khoảng 70 - 80 em. Đa số học sinh là con em của thành viên của cộng đồng Công Giáo. Lý do thật đơn giản, vì trung tâm thờ phượng được đặt tại Pooraka, cho nên giáo dân dần dà mua nhà chung quanh trung tâm Đức Mẹ Thuyền Nhân để tiện việc đi lễ. Chi nhánh được toạ lạc tại trường tiểu học Pooraka, ngay sát trung tâm của cộng đồng Công Giáo. Chỉ vài năm sau đó, số học sinh gia tăng lên đến gần hai trăm.

Tới năm 1992, nhu cầu khẩn thiết cần phải mở các lớp cấp trung học vì các em đã lớn. Một lần nữa, ban Giám Hiệu nhà trường đã quyết định mở thêm cấp trung học tại chi nhánh Woodville. Chính vì điểm son này, chi nhánh Woodville trở thành trung tâm dạy Việt ngữ bậc trung học đầu tiên và lớn nhất trong các trung tâm Việt Ngữ ở Nam Úc. Đến năm 2006, nhà trường lại quyết định mở thêm các cấp lớp từ Vỡ Lòng đến lớp Ba tại chi nhánh Woodville. Lý do là để Phụ Huynh tiện việc đưa đón con em của mình. Trường Woodville có cơ sở rộng rãi, mát mẻ, phòng ốc sáng sủa với những tiện nghi vật chất đầy đủ. Trường có sân chơi, sân vận động thoáng mát, vì thế, trường Woodville là cơ sở lý tưởng để mỗi chiều thứ Bảy, các em từ Vỡ Lòng đến lớp 12 cùng nhau vui vẻ học tập, trau dồi tiếng Việt cũng như học hỏi về truyền thống và văn hóa Việt Nam. Một quyết định khác cũng rất quan trọng là trong năm 2008, Ban Giám Hiệu nhà trường đã quyết định hủy bỏ một cấp lớp, để phù hợp với chương trình giảng dạy của bộ Giáo Dục tại tiểu bang Nam-Úc. Hiện nay, chương trình giảng dạy của nhà trường là 14 cấp lớp (các trường tiếng Việt khác vẫn là 15 cấp lớp) từ Vỡ Lòng đến lớp 12. Các Phụ huynh không còn phải lo lắng cho con em mình “nhảy lớp” để học sinh bắt kịp chương trình học với các trường Chính Ngạch. Những quyết định này đã thực hiện đúng lúc, nhằm đáp ứng kịp thời tinh thần và khả năng học hỏi Việt Ngữ của học sinh ngày một nâng cao. Thêm vào đó, quý Phụ Huynh cũng nhận thức được rằng, họ phải làm một việc gì đó, để cùng góp sức phát triển nền văn hóa đặc thù của đất nước Việt Nam. Hàng tuần các phụ huynh không nề hà khó nhọc, mưa nắng, rét lạnh, họ vui vẻ đưa đón con em đến trường học tiếng Việt thật đều đặn, hết năm này qua năm khác.

Hiện nay, trong niên học năm 2009, nhà trường có gần 1100 học sinh với hơn 60 nhân viên làm việc vào mỗi thứ Bảy tại ba chi nhánh. Woodville là chi nhánh lớn nhất của trường Việt Ngữ Đắc Lộ, với số học sinh linh động trên dưới 554 em, có 22 lớp, từ cấp Vỡ Lòng đến lớp 12, và 25 giáo chức. Chi nhánh Salisbury cũng không kém, có 299 học sinh và 14 thầy cô. Chi nhánh có 13 lớp từ Vỡ Lòng đến lớp Bảy. Chi nhánh Pooraka cũng thế, có 218 học sinh đang theo học và 12 thầy cô đang hăng say giảng dạy. Chi nhánh Pooraka có 11 lớp, từ cấp Vỡ Lòng đến lớp Bảy. Hiện nay, các chi nhánh đều có chi hội Phụ Huynh Học Sinh đang hoạt động thật gắn bó và tích cực với các thầy cô. Mọi người đang cố gắng kiện toàn tốt đẹp các sinh hoạt của nhà trường.

Sự thành hình và những chặng đường thành công của nhà trường là những niềm hãnh diện cho học sinh, là niềm tự hào của quí phụ huynh, của quí thầy cô, và của Cộng Đồng chúng ta. Hai mươi bảy năm qua đã đánh dấu một chặng đường dài, một cuộc hành trình khó nhọc nhưng đầy ý nghĩa trong việc duy trì, phát huy ngôn ngữ, học thuật và văn hóa Việt trên xứ người.

Trường Đắc Lộ từ trước đến nay đã và đang được sự hỗ trợ tích cực của các Ban Tuyên Úy và Ban Mục Vụ của Cộng Đồng Công Giáo Việt Nam – Nam Úc. Sự cộng tác nhiệt thành của quý vị Hiệu Trưởng cũng như những người trong ban Giám Hiệu như: thầy Lê Quang Tín, thầy Nguyễn Duy Tân và thầy Nguyễn Quang Bình, họ là những người đã bỏ rất nhiều thời gian, sức lực cho nhà trường. Cũng không quên công lao khó nhọc của các Trưởng Chi nhánh lâu năm như cô Nguyễn Thị Mộng Cầm, thầy Nguyễn Giõng, thầy Cao Minh Châu, thầy Thái Đức Xuân, thầy Nguyễn Văn Ba, thầy Hà Văn Lành, thầy Phạm Quốc Tuấn, thầy Nguyễn Vĩnh và thầy Nguyễn Văn Sâm. Về chuyên môn, chúng ta phải nhắc đến các vị giáo chức có tay nghề vững chắc như thầy Nguyễn Phụng, thầy Trần Quốc Hùng, thầy Hoàng Ánh, thầy Lê Luân Lý, cô Ngô Nam Phương, cô Nguyễn Thị Thanh Hồng, cô Đặng Thị Thu Vân. Họ đã bỏ biết bao công sức, thời gian cùng trí óc, để soạn ra những chương trình giảng dạy, cũng như một bộ sách giáo khoa tuyệt mỹ cho nhà trường. Hiên nay, trường có một lực lượng giáo viên tận tụy, yêu nghề, mến trẻ. Họ có đầy kinh nghiệm giảng dạy cũng như dồi dào và phong phú về phương pháp. Trường Việt Ngữ Đắc Lộ lớn mạnh không ngừng và hiện nay trở thành một trung tâm giảng dạy Việt Ngữ lớn nhất tại Nam Úc. Trường có đủ các lớp từ cấp sơ học đến trung học. Trường có một bộ sách giáo khoa được soạn thảo công phu từ lớp Vỡ lòng đến lớp 12. Sau một thời gian, các sách giáo khoa thường được Ban Tu Thư của trường san định, sửa chữa và thay đổi để kịp thời cập nhật hóa, và theo sát với chương trình giảng dạy của Bộ Giáo Dục Nam Úc.

Chúng ta cũng ghi nhận những công lao to lớn của những vị sáng lập viên của nhà trường. Họ đã đóng góp vào công cuộc giáo dục, đặc biệt vào công tác giảng dạy Việt Ngữ tại Nam Úc. Họ đã hy sinh thời gian, công sức để phát triển và hoàn thiện nhà trường cho được tốt đẹp và rực rỡ như ngày hôm nay. Chúng ta hãy ghi nhận các nỗ lực đóng góp của các vị Hiệu Trưởng của nhà trường:
 

  1. - 1983 – 1992: Linh mục Augustin Nguyễn Đức Thụ SJ.
  2. - 1993: Linh mục Giuse Phạm Minh Ước SJ.
  3. - 1994: Linh mục Giuse Vũ Đình Tường SJ.
  4. - 1995 – 1997: Ông Phạm Khánh Tường
  5. - 1998 – 2002: Linh mục Augustin Nguyễn Đức Thụ SJ
  6. - 2003: Bs. Nguyễn Mạnh Việt và Lm. Nguyễn Viết Huy SJ
  7. - 2004: Lm. Nguyễn Viết Huy SJ.
  8. - 2005: Ông Nguyễn Quốc Hiệp

Cứ cho rằng 27 năm sẽ tạo dựng được một thế hệ, thì trường Việt Ngữ Đắc Lộ của chúng ta đã vươn vai trưởng thành và lớn mạnh như một thế hệ mới ở hải ngoại. Một thế hệ trẻ trung, đầy sinh lực, đầy tính nhân bản và luôn luôn tha thiết, luôn nặng tình và gắn bó với quê hương, đất nước. Thế hệ Đắc-Lộ đã phát sinh ra biết bao nhân tài người Úc gốc Việt. Con em chúng ta ở Nam Úc ngày nay, đã và đang gặt hái được những hoa trái trí tuệ đầu mùa tốt đẹp và rực rỡ. Xin các bạn đừng quên cội nguồn. Thế hệ trẻ của cộng đồng Việt Nam, họ vẫn nói tiếng Việt, họ vẫn duy trì những giá trị tinh thần cao quí như lòng hiếu thảo, lòng tôn sư trọng đạo, lòng vị tha , lòng yêu chuộng ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, đó là những điểm son. Cuộc hành trình trải qua nhiều năm tháng nhọc nhằn, gian khổ và buồn vui. Nhưng mọi người dưới mái nhà Việt Ngữ Đắc-Lộ, vẫn như anh chị em thân thương trong một đại gia đình. Họ cùng nhau cố gắng làm việc, soạn thảo, giảng dạy, học hỏi và đón đưa. Họ thầm lặng hy sinh và chung sức đóng góp biết bao trí tuệ, thì giờ, sức lực, để cùng nhau xây dựng trường Việt Ngữ Đắc Lộ của chúng ta ngày một tốt đẹp và khang trang hơn cho bây giờ và mai sau.

Thật đáng kính phục thay.
 
Viết tại Adelaide một chiều cuối Thu, 2009
Thầy Nguyễn Quang Bình

Tài liệu tham khảo:
  1. - Nguyễn Giõng; “Sơ lược lịch sử Đắc-Lộ” - Mái Trường Việt 2007
  2. - Lac-Long and Dac-Lo Vietnamese Ethnic Schools” – Celebrating 25 years of Vietnamese Settlement in south Australia

Ghi chú:
Tiểu bang Nam Úc là một trong những tiểu bang đầu tiên tại Úc Châu, được chính phủ nâng đỡ và phát triển các trường Sắc Tộc. Hiện nay toàn tiểu bang, có nhiều trường Việt Ngữ Sắc Tộc như: Đắc-Lộ, Lạc Long, Bồ Đề, Trinh Vương, Thăng Tiến, Lạc-Việt và trường Cộng Đồng, với tổng số học sinh học tiếng Việt là 2,039 (thống kê năm 2008), trong đó 1065 học sinh là của trường Đắc-Lộ.